Macht en onmacht

Macht en onmacht

Staatse troepen van Oranje, Spaanse troepen, Duitse, Franse, Schotse soldaten, zelfs Russische kozakken: Groningse burgers hebben in de loop der eeuwen heel wat oorlogsgeweld over zich heen gekregen, machteloos tegenover plunderende soldaten van welke nationaliteit dan ook.

 

Macht en onmacht

Sappe, de meedogenloze pachtinner. Tekening Cindy Lou Roxanne Monsanto

Dit oorlogsgeweld vindt zijn weerklank in verhalen, bijvoorbeeld over de strijd tegen de troepen van de bisschop van Münster. Volgens één van die verhalen wordt bij Jipsinghuizen (op de Spinbarg!) een schildwacht van het leger van de bisschop met een list overmeesterd. Hij en al zijn kameraden worden gedood en begraven bij de brug over de Ruiten A, een plek die nog altijd Bisschopskerkhof genoemd wordt. Ze zeggen dat bij deze slachtpartij één man heeft kunnen ontkomen: de schatmeester. Om sneller vooruit te komen, verstopt de man alle waardevolle spullen van het leger in een diepe put. Een boer haalt ze eruit. Nog altijd leven zijn nabestaanden daar goed van! Of het verhaal klopt, is zeer de vraag. Wel is bekend dat in 1665 troepen van Christoffel Bernard van Galen (bisschop van Münster) bij Jipsinghuizen op de vlucht gejaagd worden. Gesneuvelden worden inderdaad begraven op het Bisschopskerkhof.

Behalve oorlogsgeweld heeft het gewone volk ook te maken met brute heersers. Soms worden ze gemangeld in conflicten tussen rivaliserende heren. Zo laat Rudolf de Mepsche (1695-1754), grietman in Faan bij Zuidhorn, 22 mannen ter dood brengen vanwege vermeende sodomie. Bekentenissen dwingt hij af met gruwelijke martelingen. Waarschijnlijk heeft de Mepsche dit vooral gedaan omdat de mannen gelieerd zijn aan zijn grootste tegenstander: Maurits Clant. Ondanks zijn gruweldaden blijft De Mepsche tot aan zijn dood een man van aanzien. Hij wordt zelfs begraven in de Martinikerk in de stad Groningen. Maar in verhalen die later over ‘Mepske’ vertelt worden, komt hij toch op een nare manier aan zijn einde: hij verhongert, omdat al zijn eten verandert in luizen, spinnen en wormen. En zo neemt het machteloze volk – al is het in de fantasie – toch nog wraak op een wrede heerser.

 

<p>Still uit de film &#39;Mepske&#39; van Christa Moesker (muziek Renger Koning)</p>

Still uit de film 'Mepske' van Christa Moesker (muziek Renger Koning)