Over volksverhalen

Over volksverhalen

Volksverhalen (sagen en legenden) zijn verhalen die van generatie op generatie (vaak mondeling) zijn doorgegeven. Iedere streek kent zijn eigen verhalen, maar veel thema’s zijn universeel. De manier waarop die thema’s ‘vertaald’ zijn naar de eigen omgeving vertelt veel over de geschiedenis van het gebied.

 

Over volksverhalen

Still uit film ' Henneklaid' van Pauline Los en Robert van der Tol (muziek)

Sagen en legenden zijn van oudsher een bron van vermaak, maar veelal hebben ze ook een waarschuwende of belerende functie. En ze vertellen waar mensen bang voor zijn: voor diefstal, roof en moord of onbeheersbare natuurkrachten. Zo gaan in Groningen veel verhalen over overstromingen en dijkdoorbraken: tot ver in de 18de eeuw een constante dreiging. Voor arme mensen, die overgeleverd waren aan de willekeur van rijke heren, vormden de verhalen ook een uitlaatklep: een manier om hun gal te spuwen of in fantasie wraak te nemen op brute overheersers.

 

<p>Dwaallichten in het moeras, houtskooltekening Cindy Lou Roxanne Monsanto voor film &#39; Sappe&#39;&nbsp;</p>

Dwaallichten in het moeras, houtskooltekening Cindy Lou Roxanne Monsanto voor film ' Sappe' 

Verschillende schrijvers hebben in de loop der tijd het belang van volksverhalen ingezien. In Groningen trokken mensen als K. ter Laan (1871-1963) en mevrouw Huizinga–Onnekes (1883-1956) de provincie door om verhalen op te tekenen. In dit project maken we gebruik van het werk van deze en andere verzamelaars. Maar we gaan ook op zoek naar varianten van de verhalen die heden ten dage nog verteld worden door bewoners van de streek.

Meer over volksverhalen leest u in de oratie van Theo Meder, bijzonder hoogleraar Volksverhaal en vertelcultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen